?yciodajne jak mleko - bia?e wody Ameryki Po?udniowej
W Magazynie Akwarium ukazuj? si? ciekawe artyku?y Tomasza Nideckiego na temat wd Ameryki Po?udniowej, w ktrych ?yj? piel?gniczki. Poniewa? naszym zdaniem idealnie pasuj? do tematyki tej strony, uznali?my, ?e by?oby fajnie, aby mogli si? z nimi zapoznawa? go?cie apisto.pl.

A oto drugi z nich, tym razem o bia?ych wodach, za zgod? na publikacj? ktrego serdecznie dzi?kujemy.


Redakcja


Barwa bia?ych wd ameryki po?udniowej jest w rzeczywisto?ci szaro??ta lub szarobr?zowa. Kolor i niska przejrzysto?? to wynik du?ej ilo?ci osadw wyp?ukiwanych ju? w grnym biegu wd. Ten wbrew pozorom bardzo "przyjazny" dla organizmw ?ywych biotop jest domem wielu gatunkw ryb hodowanych w akwariach i bardzo ?atwo go odtworzy? w domowym zbiorniku.

W Ameryce Po?udniowej spotykamy trzy podstawowe typy wd: wody bia?e, czarne i przejrzyste (w j?zyku angielskim odpowiednio: whitewater, blackwater i clearwater). Wody czarne opisywali?my ju? w numerze 2 (1/2002) naszego pisma.

Bia?e wody s? najbardziej rozpowszechnionym i najbardziej ?yciodajnym z typw biotopw spotykanych w Ameryce Po?udniowej. Wynika to z faktu, i? ich parametry chemiczne s?, w przeciwie?stwie do czarnych wd, znacznie bardziej dogodne do rozwoju ryb. Dodatkowo du?a ilo?? osadw powoduje, i? drobnoustroje, larwy owadw czy skorupiaki nie maj? problemu ze znalezieniem w wodzie po?ywienia. One z kolei stanowi? doskona?y pokarm zarwno dla narybku, jak i dla ryb doros?ych.

Warunki wodne

Wi?kszo?? rzek i strumieni nios?cych bia?e wody zaczyna swj bieg w Andach. P?yn? one kilometrami przez pod?o?a, z ktrych wyp?ukiwana jest du?a ilo?? osadw. W przeciwie?stwie do bia?ych wd, wody czarne zazwyczaj zaczynaj? swj bieg w tropikalnych lasach na ni?szych terenach i s? zasilane g?wnie z le?nych strumykw (np. Rio Negro). W kolei wody przejrzyste zaczynaj? bieg w masywach z?o?onych z mniej podatnych na wyp?ukiwanie ska? (np. Rio Xingu, Rio Tapajs - na Mato Grosso).

Du?e ilo?ci wyp?ukiwanego osadu s? podstawowym elementem wp?ywaj?cym na sk?ad chemiczny wody. Powoduj? te? bardzo nisk? przejrzysto??, ktra zazwyczaj nie przekracza kilku centymetrw. Odczyn wd jest bliski neutralnego (zazwyczaj od 6,5 do 7,3) cho? cz??ciej kwa?ny ni? zasadowy, a ich twardo?? niewielka, w granicy 1-2 dGH.

Dno zbiornikw z bia?? wod? jest zazwyczaj muliste. Pod mu?em najcz??ciej znajduje si? warstwa piasku. W bia?ych wodach nie znajdziemy ska? (skaliste dno maj? jedynie zbiorniki z wod? przejrzyst?). Jest w nich jednak, podobnie jak we wszystkich wodach lasw tropikalnych, du?o kawa?kw drewna. Wody bia?e najcz??ciej wyst?puj? w centralnej Amazonii. Bia?e wody w Peru i Boliwii, a tak?e w Ameryce ?rodkowej (Meksyk) maj? nieco inny sk?ad. S? to zazwyczaj wody ?rednio twarde a nawet bardzo twarde, a ich pH praktycznie nigdy nie spada poni?ej 7.


Przyk?adowy sk?ad chemiczny bia?ych wd Ameryki Po?udniowej*


Lago Janauac w okolicy Manaus (basen Amazonki) Zatoczka na Rio Marmor przy drodze z Trinidadu do Puerto Amacen (Depto. Beni, Boliwia) Para Cocha (basen Rio Ucayali) w okolicy miasta Pucallpa, Peru
kolor wody: ??tawy bia?awy ??ty
pH: 7,2 6,6 7,7
TwO [dGH] <1 <1,5 <14
TwW [dKH] <1 <1 <16
Przewodno??: [S/cm] 52 37 474
G??boko??: [m] <2 <2 >2
Pr?d wody: brak brak bardzo s?aby
Temperatura wody: [C] 27 29 28,6
Temperatura powietrza: [C] 30 31 30

* - ?rd?o: W. Staeck, H. Linke - "American Cichlids II - Large Cichlids", Tetra-Verlag 1985

Typy akwenw

Wody bia?e wyst?puj? w prawie wszystkich typach akwenw: zarwno w strumieniach i mniejszych rzekach zwanych parana, wi?kszych rzekach - rio, rzekach zasilaj?cych jeziora - cano, zatokach, ma?ych i wi?kszych jeziorach - lago. Najcz??ciej jednak wyst?puj? w du?ych rzekach, a najrzadziej w niewielkich zbiornikach le?nych. Najwi?kszymi i najbardziej znanymi rzekami z bia?? wod? s? Amazonka i Ucayali. Do?? du?e rzeki reprezentuj?ce ten biotop to tak?e Rio Napo i Rio Solimoes.

Podczas powodzi, kiedy rzeka zalewa wszystkie okoliczne tereny, woda jest praktycznie wsz?dzie. Nic dziwnego: jej poziom podnosi si? wtedy nawet o 15 metrw, a szeroko?? najwi?kszych rzek, a raczej rozlewisk, dochodzi w tym okresie do 300 km (!). W czasie pory suchej tereny okresowo zalewane to istna mozaika ma?ych strumykw, kana?w i niewielkich zbiornikw ze stoj?c? wod?. W czasie pory deszczowej wszystkie ??cz? si? ze sob?, a organizmy wodne maj? doskona?e warunki do migracji i rozmna?ania.

Tereny zalane podczas pory deszczowej to doskona?e schronienie dla wielu wodnych zwierz?t. Mog? z nich korzysta? jednak tylko te gatunki, ktre s? odporne na niski poziom tlenu. Wody terenw zalanych s? bowiem bardzo s?abo natlenione ze wzgl?du na rozk?ad zalanej materii organicznej.

Poza wod?

?yciodajne osady z bia?ych wd przyczyniaj? si? do bujnego rozwoju okolicznej fauny i flory. Okresowo zalewane lasy okalaj?ce zbiorniki z bia?? wod? zwane s? vrzea. Gatunki ro?lin ?yj?ce w tych lasach s? zdolne przetrwa? nawet kilka miesi?cy powodzi. S? to g?wnie drzewa z rodzajw Cecropia, Ficus, Erythrina, a tak?e trzciny z rodzaju Gynerium oraz ro?liny ziemnowodne.

Gleba lasw vrzea jest bardzo bogata. Wynika to z faktu, ?e raz do roku podczas pory deszczowej, wylewaj?ce wody dostarczaj? mnstwo ?wie?ych substancji mineralnych. Vrzea stanowi? oko?o 2,6% wszystkich lasw tropikalnej Amazonii, czyli tyle, co wszystkie lasy zalewane przez wody czarne i przejrzyste razem.

Niestety lasy vrzea nale?? do najbardziej zagro?onych terenw Amazonii. Bogate w substancje mineralne gleby s? bowiem idealne do wszelkiego rodzaju upraw i hodowli byd?a. Drzewa s? masowo wycinane, a jedne z najbogatszych w ?ycie terenw Amazonii powoli znikaj? z powierzchni naszej planety. Ocenia si?, ?e wykarczowano ju? oko?o 70% terenw oryginalnie zaro?ni?tych przez vrzea (w porwnaniu z 10-14% lasw nie zalewanych okresowo, zwanych terra firme).

Fauna i flora bia?ych wd

Bia?e wody uznawane s? za najbardziej ?yciodajne w Ameryce Po?udniowej. S? domem dla ponad 1300 gatunkw ryb. Co ciekawe, ponad 500 pochodzi tylko z jednej rzeki - Napo.

W przeciwie?stwie do wd czarnych, w wodach bia?ych znajdziemy te? znacznie wi?cej niewielkich organizmw planktonowych. Cz??ciej spotkamy tu wio?larki (Cladocera, np. dafnie), oczlikowce (Cyclopoida, np. oczlik). S? tu te? niespotykane w czarnych wodach roztocza (Acarina) i larwy owadw z rz?du muchwek (Diptera, np. larwy ochotki czy wodzienia). W wodach bia?ych nie ?yj? jednak praktycznie kalanoidy (Calanoida - stawonogi wodne), wrotki (Rotifera - pierwotniaki) i zielenice zwane toczkowcami (Volvocaecae - glony), ktre mo?na cz?sto znale?? w wodach czarnych.

Wi?ksze akweny s? domem g?wnie dla du?ych ryb drapie?nych, np. z rodzaju Cichla. Spotykamy tu rwnie? s?odkowodne delfiny, czy drapie?ne gady. Prawdziwym rajem dla ryb s? niewielkie zatoki przy g?wnych rzekach oraz mniejsze strumienie. Znajdziemy w nich wielu naszych dobrych znajomych z akwarium. W takich wodach ?yj? m.in. piel?gnice pawiookie, akary, ziemiojady, piranie, wi?kszo?? ryb zbrojnikowatych, kiryskw i innych sumw, a tak?e mnstwo ryb k?saczowatych.

Wi?kszo?? ryb akwariowych z Ameryki Po?udniowej pochodzi w?a?nie z wd bia?ych lub przejrzystych. Wiele gatunkw spotyka si? w obu typach wd. Nie wymagaj? one wi?c, jak s?dzi wielu akwarystw, wody bardzo kwa?nej, a raczej lekko kwa?nej. Tylko niewielka cz??? ryb akwariowych z Ameryki Po?udniowej pochodzi z wd czarnych i wymaga silnie kwa?nego ?rodowiska.

W bia?ych wodach nie znajdziemy zbyt wielu ro?lin wy?szych. S? to g?wnie ogromne po?acie hiacynta wodnego (Eichhornia crassipes) i pistii (Pistia stratiotes).

Jak to zrobi?? - Bia?e wody w akwarium.

Stworzenie wiernego odzwierciedlenia biotopu bia?ych wd w akwarium nie ma sensu. Je?li woda w akwarium mia?aby by? m?tna i pe?na osadw, powodowa?oby to zarwno problemy z filtracj?, jak i niezbyt pozytywne wra?enia estetyczne. Prawie wszystkie pozosta?e elementy biotopu mo?na jednak bez problemu odtworzy?, a rybom nie b?dzie przeszkadza? fakt, ?e woda jest o wiele bardziej przejrzysta ni? w ich naturalnym ?rodowisku. Wprost przeciwnie - w takiej wodzie b?d? si? czu?y bezpieczniej.

Utrzymanie odpowiednich parametrw wody w akwarium mo?e by? nieco k?opotliwe. Podczas gdy uzyskanie pH bliskiego neutralnemu jest ?atwe, to utrzymanie go przy twardo?ci bliskiej zeru jest bardzo trudne. Dlatego twardo?? w?glanowa w akwarium powinna wynosi? minimum 4 stopnie. W rzeczywisto?ci jednak, je?li nie mamy zamiaru rozmna?a? ryb w g?wnym zbiorniku, twardo?? nie jest elementem bardzo istotnym dla dobrego samopoczucia ryb. Mo?emy wi?c bez wi?kszych obaw trzyma? ryby w wodzie twardszej ni? w warunkach naturalnych. Nale?y jednak bardzo dba? o jak najni?sze st??enie zwi?zkw azotowych.

Pod?o?e w akwarium odzwierciedlaj?cym biotop bia?ych wd powinno teoretycznie by? muliste. Trudno jednak utrzyma? w akwarium muliste dno i odpowiednio niski poziom zwi?zkw azotowych jednocze?nie, poniewa? z mulistego dna nie da si? usun?? zanieczyszcze?. Z tego i innych powodw (np. estetycznych) nale?y si? raczej zdecydowa? na pod?o?e z piasku. Na nim warto umie?ci? sporo tzw. korzeni, czyli fragmentw drewna. B?d? s?u?y? za kryjwki dla ryb oraz za pod?o?e do sk?adania jaj w przypadku wielu gatunkw.

Obsada takiego akwarium mo?e by? bardzo zr?nicowana i nale?y j? uzale?ni? od wielko?ci zbiornika. Mo?e by? np. z?o?ona z ryb sumowatych, k?saczowatych i piel?gnic. Poniewa? trudno zdoby? informacje o tym, czy konkretny gatunek pochodzi z bia?ych wd, wystarczy nam wiedza, ?e toleruje on podobne warunki jak te, ktre wyst?puj? w bia?ych wodach i ?e pochodzi z Ameryki Po?udniowej. To oznacza? b?dzie, i? istnieje du?e prawdopodobie?stwo, ?e osobniki z tego gatunku ?yj? tak?e w wodach bia?ych.


Ciekawostki

- W bia?ych wodach Ameryki Po?udniowej ?yje najwi?kszy (dorastaj?cy do 3 m d?ugo?ci) i uznawany za najbardziej inteligentnego z wszystkich gatunkw delfinw s?odkowodnych - Inia geoffrensis; ?yje tu te? drugi, mniejszy (do 1,7 m) gatunek delfina s?odkowodnego - Sotalia fluviatilis.

- Arapaima gigas z rodziny Osteoglossidae, ?yj?ca w bia?ych wodach Ameryki Po?udniowej, to najwi?ksza ryba s?odkowodna na ?wiecie. Dorasta do 4,5 metra d?ugo?ci. Jest bliskim kuzynem arowany i podobnie jak ona potrafi wyskakiwa? na kilka metrw nad wod?, by schwyta? siedz?cego na ga??zi ptaka czy ma?p?.

- Bia?e wody s? ulubionym siedliskiem piranii. Niewielka widoczno?? u?atwia im zaskoczenie ofiary.


Niektre gatunki ryb akwariowych, ktrych egzemplarze z?owiono w bia?ych wodach (Amazonka, Napo):


Piel?gnice Cichlidae: K?saczokszta?tne Characiformes: Sumokszta?tne Siluriformes: Inne:
Skalar Pterophyilum scalare (Amazonka, Napo) Zwinnik latarnik Hemigrammus ocelifer (Napo) Kiry?nik czarnoplamy Megaiechis thoracata (Napo) Arowana Osteoglossum bicirrhosum (Napo)
Piel?gniczka kakadu Apistogramma cacatuoides (Napo) Zwinnik Costello Hemigrammus hyanuary (Napo) Drewniak Bunocephalus coracoideus (Napo) P?aszczka s?odkowodna Potamotrygon motoro (Amazonka)
Piel?gnica pawiooka Astronotus oceltatus (Napo) Zwinnik nadobny Hemigrammus pulcher (Napo) Amblydoras hancocki (Amazonka)
Piel?gnica szmaragdowa Hypselecara temporalis (Napo) Bystrzyk trjpr?gi Hyphessobrycon heterorhabdus (Napo) Platydoras costatus (Napo)
Piel?gnica sko?nopr?ga Mesonauta insignis (Napo) Promieniak biatop?etwy Prionobrama filigera (Amazonka, Napo) Corydoras agassizi (Napo)
Ziemiojad pstry Satanoperca jurupari (Napo) Pstrz??enica marmurkowa Carnegiella strigata (Napo) Corydoras leucomelas (Napo)

Drobnoustek trjpr?gi Nannostomus trifasciatus (Napo) Corydoras rabauti (Napo)

Uko?nik ozdobny Nannobrycon eques (Napo) Corydoras trilineatus (Napo)

Pacu Piracatus brachypomus (Napo)



?rd?o: www.projectamazonas.com
 

Logowanie



Polish Czech English French German

on line

Naszą witrynę przegląda teraz 14 gości