Co to jest piel?gniczka?

artyku? Boles?awa Gaw?a o tym, co ukrywa si? pod nazw? "piel?gniczka".

Od razu wyjawi?, ?e nie ma obecnie jasnej definicji. Mo?na do sprawy podchodzi? bardzo prosto, jak chocia?by autor artyku?u Zrozumie? piel?gnice ameryka?skie, (Nasze Akwarium, 2/2002), ktry po prostu uto?samia poj?cie piel?giczki z przedstawicielami rodzaju Apistogramma. Nie podlega chyba dyskusji, ?e takie podej?cie nam - mi?o?nikom piel?gniczek nie odpowiada. Nie ulega bowiem w?tpliwo?ci, ?e chocia?by popularna piel?gniczka Ramireza (Microgreophagus ramirezi) powinna by? okre?lana tym mianem. Nale?a?oby si? zatem pokusi? o jak?? szersz?, a zarazem w miar? precyzyjn? definicj?. Jedn? z takich prb mo?na znale?? na stronie

Autor pisze tam o problemach, ktre napotykamy przy formu?owaniu definicji. Oczywi?cie dla ka?dego mi?o?nika tych rybek nie ulega w?tpliwo?ci, ?e wszystkie gatunki rodzajw:

  • Apistogramma
  • Apistogrammoides
  • Biotecus
  • Crenicara
  • Dicrossus
  • Microgeophagus
  • Nannacara
  • Taeniacara

b?d? okre?lane wsplnym mianem dwarf cichlids.
Gatunki wymienionych wy?ej rodzajw nie s? jednak?e jedynymi przedstawicielami gatunkw, ktre uwa?amy intuicyjnie za piel?gniczki. Co wi?cej, nawet w mi?kkich wodach Ameryki Po?udniowej mieszkaj? piel?gniczki nie zaliczane do wymienionych wy?ej rodzajw. Ponadto, za piel?gniczki uwa?a si? rwnie? gatunki z rodzajw, do ktrych nale?? inne gatunki, ktrych nigdy mianem piel?gniczki by?my nie okre?lili, np. rodzaju crenicichla.
Oczywi?cie, jak sama nazwa wskazuje, podstawowym kryterium powinna stanowi? wielko??. Poniewa? jednak jest r?nica pomi?dzy wielko?ci? samcw i samic, nale?y uwzgl?dni? ten fakt tworz?c kryteria przynale?no?ci. Istotne jest rwnie? to, ?e rybki w naturze osi?gaj? zwykle wyra?nie mniejsze rozmiary i? w akwariach. I wreszcie kszta?t cia?. Wielko?? ryby to bowiem nie tylko jej d?ugo??. Autor prbuj?c zebra? do kupy wszystkie aspekty zwi?zane z wielko?ci? formu?uje takie kryteria:

  1. Osobnik p?ci m?skiej nie mo?e by? d?u?szy ni? 14cm w warunkach naturalnych. Jakkolwiek wi?ksze ryby mog? by? rwnie? zaliczone do piel?gniczek, wtedy jednak musz? by? spe?nione inne kryteria,
  2. Osobnik p?ci ?e?skiej nie mo?e by? d?u?szy ni? 12cm w warunkach naturalnych, bez wzgl?du na wielko?? samcw tego gatunku,
  3. Rozmiar w momencie osi?gni?cia dojrza?o?ci p?ciowej musi by? nie wi?kszy ni? 10cm dla samcw i 8cm dla samic,
  4. Gatunki wi?kszych d?ugo?ci, ktre rozpatrujemy jako kandydatw do miana piel?gniczki (2cm ponad grn? granic?) musz? mie? cia?a o bardzo ma?ej wysoko?ci, powinna ona sprawia? wra?enie mniejszych rozmiarw ryby.

Bardzo nieostre s? to kryteria, bo c? to znaczy, ?e ryba sprawia wra?enie mniejszej? Dla jednego sprawia a dla innego nie. Za??my, ?e jako? doszli?my do porozumienia i potrafimy ju? okre?li?, czy dany egzemplarz ryby, ktr? mamy zbada? spe?nia powy?sze kryteria zwi?zane z rozmiarem cia?a. Autor artyku?u proponuje jeszcze, aby i zachowanie ryby zgodne by?o z intuicyjnym poj?ciem piel?gniczki. Zatem aby uzyska? to zaszczytne miano ryba musi dodatkowo pozytywnie przej?? test behawioralny, ktry polega na potwierdzeniu poni?szych tez (chodzi o zachowanie w warunkach akwariowych):

  • wcale, lub w minimalnych stopniu niszczy ro?liny,
  • wcale lub w minimalnym stopniu grzebie w pod?o?u (nie odnosi si? to do wyst?puj?cego w ograniczonym zakresie kopania do?kw podczas zachowa? rozrodczych),
  • mo?e by? trzymana indywidualnie z innymi piel?gnicami (oznacza to, ?e pojedyncze egzemplarze mog? by? trzymane razem z innymi piel?gnicami),
  • minimalny instynkt ?owiecki (oznacza to, ?e gatunek musi mie? preferencje pokarmowe inne ni? wsp?mieszka?cy akwarium, w szczeglno?ci musi tolerowa? ryby inne ni? piel?gnice),
  • mo?e by? trzymana z ryb? towarzysz?c? (dither fish) (oznacza to, ?e inne ryby nie b?d? regularnie zabijane poza okresem rozrodczym),
  • samce mog? by? trzymane razem z samicami,
  • mo?e by? trzymana w akwarium o wymiarach 30 x 12 cali (20galonw = ok. 80litrw), cho? wi?ksze akwaria by?yby bardziej wskazane,
  • m?odzie? mo?e by? trzymana razem w wieku dorastania (niektre piel?gnice w m?odym wieku zabijaj? si? nawzajem).

Nie do??, ?e same kryteria s? bardzo nieostre, to jeszcze sposb ich u?ycia powi?ksza t? niejednoznaczno??. Sugeruje si? bowiem, ?e pozytywny wynik ca?ego testu, to spe?nienie co najmniej czterech warunkw i nie wi?cej ni? dwie odpowiedzi ewidentnie negatywne.
Chc? zaznaczy?, ?e nie jest moim celem krytyka artyku?w, podejmuj?cych prb? definicji piel?gniczki. Po prostu jest to niezwykle trudne zadanie. Precyzyjnej definicji nie znajdzie si? te? w ?adnym atlasie im po?wi?conym. Chc? doda? do tego jeszcze jedn?, praktyczn? trudno??. Wyobra?my siebie, ?e upatrzyli?my sobie jak?? rybk? w atlasie, dajmy na to Axelrodzie - i zastanawiamy si?, czy jej sobie nie zorganizowa?. Chcemy wiedzie?, czy to jest to piel?gniczka. No i klapa, bo nie do??, ?e nie mamy pewno?ci, czy wymiary mieszcz? si? w granicach definicji (wiele ?rde? podaje bardzo r?ni?ce si? od siebie wielko?ci), to jeszcze nie wiemy, czy nasze wra?enie, ?e cia?o jest wystarczaj?co niska, aby by?a piel?gniczk?, jest dostatecznie obiektywne, to najwi?kszy problem z kryteriami behawioralnymi. Nie ma jak sprawdzi?.
Dlatego proponuj?, aby?my poczekali a? jacy? specjali?ci gdzie? na ?wiecie podadz? w ko?cu zestaw cech ?atwych do sprawdzenia a jednoznacznie pozwalaj?c? obiektywnie i bez w?tpliwo?ci zaliczy? jaki? gatunek rybek do piel?gniczek, b?d? nie. Ja zastosuj? pewien wybieg i podam definicj? maj?c? wiele wad, ale ktra podane wy?ej problemy omija. Brzmi ona w sposb nast?puj?cy:

Piel?gniczkami nazywamy rybki nale??ce do ka?dego z gatunkw wymienionych w spisie

Oczywiste wady tej definicji to niemo?liwo?? stwierdzenia w oparciu o ni?, czy nowo odkryty gatunek jest piel?gniczk? ale my pki co, nowych gatunkw nie odkrywamy. Poza tym nie ma charakteru sta?ego - ka?de odkrycie nowego gatunku, czy te? ka?da zmiana nazwy lub uznanie dotychczasowego gatunku za podgatunek innego powodowa? b?dzie zmian? definicji. C?, idea? nie istnieje a tymczasem jest to, jak s?dz?, najbardziej praktyczne z istniej?cych podej??.

Boles?aw Gawe?

 

Logowanie



Polish Czech English French German

on line

Naszą witrynę przegląda teraz 87 gości